"Kochać dziecko, to znaczy służyć mu
      jak daleko to możliwe...."
        Maria Montessori

Jolanta Ożóg
Moje doświadczenia ze stosowania metody Marii Montessori w przedszkolu i nauczaniu w klasie I na Oddziale Psychiatrii Dziecięcej.

   Od kilku lat oddział psychiatrii dzieci posiada pomoce stosowane w metodzie Marii Montessori. Szkoła otrzymała je w darze od pani Anneke van der Does - Holenderki, która przez kilka lat odwiedzała nasze przedszkole jako wolontariuszka, a w przeszłości była nauczycielem Montessori i pracowała z dziećmi autystycznymi w Holandii i Afryce. Osobami, które jako pierwsze pracowały tą metodš na oddziale były: Małgorzata Nobis, Teresa Nowak i Elżbieta Zgud. Także koleżanki z "małej świetlicy" wspomagają się tymi pomocami w oddziaływaniach terapeutyczno - wychowawczych z uczniami klas I - III.
    Kiedy zaczęłam pracować na psychiatrii, zachęcona przez panią Anneke i koleżanki nauczyłam się korzystać z materiału zmysłowego, do ćwiczeń praktycznego życia i matematycznego.
Skończony w styczniu 2001 r. kurs pt.: "Wprowadzenie do metody Marii Montessori", który odbył się w Ośrodku Rehabilitacji przy ul. Prochowej, zmotywował mnie podjęcia dalszego kształcenia.
Skończyłam więc 2-letni Międzynarodowy Kurs Pedagogiki Terapeutycznej Montessori, trwający od 25.10.2001 do 30.06.2003 - w sumie 300 godzin. Kurs powstał na bazie trzydziestoletniej tradycji kursów organizowanych wspólnie przez Mario Montessori (Międzynarodowe Stowarzyszenie Montessori) i profesora dr Theodora Hellbrügge (Międzynarodowa Fundacja "Promyk Słońca"). Program obejmował zasady i dydaktykę pedagogiki Montessori oraz blok zajęć praktycznych. Zdobyłam przygotowanie do pracy terapeutycznej z dziećmi niepełnosprawnymi oraz w przedszkolach i szkołach integracyjnych. W trakcie kursu każdy z uczestników konstruował własne podręczniki do ćwiczeń, które przedstawialiśmy podczas egzaminu sprawdzająco - oceniającego. Przez cały czas trwania kursu, pracując w przedszkolu wykorzystywałam diagnostyczno - terapeutyczne walory metody Montessori. W diagnozie małego dziecka przyjmowanego do grupy autystycznej bardzo pomocny jest materiał zmysłowy. Praca z kolorowymi tabliczkami - ujawnia nam, czy dziecko rozróżnia kolory i potrafi je dobrać parami. Bloki z cylindrami - pokazują czy dziecko potrafi segregować materiał pod względem określonej cechy. Pracę z małym dzieckiem zaczynam najczęściej od materiału do ćwiczeń praktycznego życia. Te ćwiczenia obejmują: umiejętność noszenia krzesła, otwierania i zamykania drzwi, noszenia i rozwijania dywanu oraz zapinanie różnego rodzaju zapięć i ćwiczenia z łyżką. Dziecko od razu uczy się też dbałości o najbliższe otoczenie: odnoszenia materiału zawsze na to samo miejsce, ścierania kurzu i układania zabawek. Z przedszkolakami pracowałam również na materiale zmysłowym takim jak: bloki z cylindrami, kolorowe kasetki, geometryczna komoda, puszki szmerowe i kolorowe cylindry. Uzdolnionym matematycznie dzieciom wprowadzałam: sztangi numeryczne, cyfry z papieru piaskowego i wrzeciona.
Jeden z chłopców - Kamil pracował także na tabliczce z liczbami od 1 do 100.     W bieżącym roku szkolnym po objęciu nauczaniem klasy I wspomagałam się materiałem Montessori w powtarzaniu wiadomości matematycznych z zerówki i bardzo pomocne były mi bloki z cylindrami, komoda geometryczna oraz sztangi numeryczne. Nowe wiadomości wprowadzałam za pomocą cyfr z papieru piaskowego, kart z cyframi, materiału perłowego i tabliczek do dodawania i odejmowania z przekroczeniem progu dziesiątkowego.
Uczniom bardzo podobał się materiał i sposób pracy na dywanikach, jak i wykonywanie ćwiczeń indywidualnie. Za zgodą pani ordynator postanowiłam zaadoptować część gabinetu konsultacyjnego na kącik z pomocami Montessori. Może przynajmniej częściowo będę mogła spełnić wymagania jakie stawiała Maria Montessori pracowniom zakładanym przez siebie i swoich pracowników .
   Postać Marii Montessori - Włoszki żyjącej w latach 1870-1952 - należy do najsłynniejszych w pedagogice XX wieku . Była ona lekarzem psychiatrą (jako pierwsza kobieta we Włoszech ukończyła studia medyczne), pedagogiem i wychowawcą. Pod wpływem obserwacji upośledzonych dzieci w swojej pierwszej pracy i pod wrażeniem prac francuskich lekarzy stawia swoje pierwsze hipotezy. Udoskonaliła materiał Itarda i Seguina , który dzisiaj znany jest pod nazwą: Materiał (pomoce) Montessori. Od 1907 roku nieprzerwanie do swej śmierci otwierała przedszkola, organizowała kursy pedagogiczne, zakładała instytuty.
Mamy to szczęście, że posiadamy w placówce pomoce do pracy metodą Marii Montessori.   Sš one niezmiernie przydatne do pracy z dziećmi autystycznymi, nadpobudliwymi, czy z innymi zaburzeniami psychicznymi.

Literatura:
1. Małgorzata Miksza, Zrozumieć Montessori. Czyli Maria Montessori o wychowaniu dziecka, Kraków 1997.
2. Anna Łukaniuk-Quintanilla, Szkoła Marii Montessori. Historia i współcześność
    (Z doświadczeń szkoły w Stanach Zjednoczonych), Kraków 1998.