Ewa Domagalska-Kurdziel, Jacek Szeremeta

Pacjent w szkole klinicznej

   Liceum nasze nie jest szkołą typową. Pracuje inaczej, bo jego uczniami są pacjenci Kliniki Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Katedry Psychiatrii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagielońskiego leczeni na oddziale stacjonarnym i ci spośród pacjentów leczonych ambulatoryjnie, którzy z uwagi na swoje problemy nie mogą okresowo uczęszczać do szkół macierzystych. Klinika, a wraz z nią szkoła jako jej integralna część, działają na zasadach społeczności leczniczej . Pierwszym podstawowym celem społeczności leczniczej jest spełnianie funkcji terapeutycznej .
Drugim - poszerzanie sił i środków oddziaływania terapeutycznego. Trzecim - stworzenie optymalnych możliwości społecznego uczenia się i i umiejętności radzenia sobie z własnymi trudnościami, uzyskanie wglądu w naturę tych trudności, zdobycie większej niezależności i odpowiedzialności za sibie oraz mobilizacja inicjatywy i energii rozwoju osobistego. Cele te realizuje się na zasadach: demokratyczności, konsensu, permisywności, uczestnictwa i wsólnoty. Pedagodzy uczestniczą w większości aktywności oddziału, w tym cotygodniowych spotkaniach superwizyjnych zespołu personelu. Uczą się patrzenia na pacjenta nie tylko przez pryzmat własnych oczekiwań i rozpoznania nozologicznego, ale także rozumienia go w kontekście jego sytuacji rodzinnej, szkolnej, społecznej i możliwości osobowościowych. Innymi słowy uczą się holistycznego, dynamicznego i systemowego rozumienia problematyki psychopatologicznej. Medyczni członkowie zespołu korzystają zaś z innego spojrzenia pedagogów, którzy z racji swego wykształcenia i doświadczenia, a także celów pracy, mają większą możliwość konfrontowania już w czasie leczenia, pacjenta z jego społeczną realnością, to znaczy z jego funkcjonowaniem w roli ucznia, kolegi. Nauczyciel pracując z uczniem potrafi też realistycznie ocenić jego możliwości intelektualne, wydolność myślenia, uwagi, pamięci - co jest bardzo ważne przy formułowaniu rozpoznania oraz planowaniu możliwości i warunków, jakie powinny być spełnione, aby pacjent mógł z powodzeniem wrócić do swojego naturalnego środowiska, w tym do macierzystej szkoły. Nadrzędnym celem naszej szkoły jest oddziaływanie terapeutyczne. Pierwszym zadaniem nauczyciela jest nawiązanie kontaktu z uczniem, a pierwszym sukcesem pedagogicznym - zaakceptowanie osoby nauczyciela przez ucznia. Łączy się z tym akceptacja proponowanego zakresu pomocy i chęć uczestniczenia w poszczególnych zajęciach.
Po licznych próbach, za najefektywniejszy system uznaliśmy indywidualną pracę z uczniami - pacjentami oddziału stacjonarnego. Dzięki niemu łatwiej o nawiązanie kontaktu, przełamanie nieufności do szkoły jako instytucji, odsłonięcie często przez ucznia skrywanych zaniedbań i braków oraz jego własnej wobec nich bezradności. Pamiętajmy, że od spełnienia przez uczniów wszystkich wymogów proagramu nauczania ważniejszej jest przywrócenie im utraconej wiary we własne siły i zaufania do otoczenia, nauczenie ich tego, jak się uczyć i jak radzić sobie z podstawowymi problemami szkolnymi. Nie zawsze osiągnięcie tych celów jest łatwe i nie zawsze mamy poczucie, że radzimy sobie z tym dobrze.

      Przedstawiony tekst jest częścią artykułu opublikowanego przez autorów w: Psychoterapia 2(101)1997